บทคัดย่อ

การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินต้นทุนการผลิตและผลตอบแทนจากการปลูกข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ภายใต้การจัดการธาตุสังกะสีในพื้นที่ขนาด 1 ไร่ บนพื้นที่เกษตรกร จังหวัดสระบุรี ซึ่งเป็นดินไร่ที่มีสภาพดินด่างเล็กน้อย (pH 7.8) โดยดำเนินการทดลองใส่ปุ๋ยสังกะสีทางดินพร้อมกับธาตุอาหารหลักใน 3 รูปแบบ ได้แก่ 1) ไม่ใส่ปุ๋ยสังกะสี (ZnSO₄ • H₂O) 2) ใส่ปุ๋ย ZnSO₄ • H₂O อัตรา 1.1 กิโลกรัมต่อไร่ ใส่ทางดินพร้อมกับการให้ปุ๋ยแต่งหน้าครั้งที่ 2 และ 3) ใส่ปุ๋ย ZnSO₄ • H₂O ทางดินพร้อมปุ๋ยรองพื้นอัตรา 1.45 กิโลกรัมต่อไร่ และพร้อมปุ๋ยแต่งหน้าครั้งที่ 2 อัตรา 1.45 กิโลกรัมต่อไร่ โดยใช้ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์พันธุ์ลูกผสมเดี่ยว 2 พันธุ์ คือ สุวรรณ 5720 และ สุวรรณ 5821 ผลการศึกษาพบว่า การใส่ปุ๋ยสังกะสีไม่มีผลต่อผลผลิตและองค์ประกอบผลผลิตอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติในปีแรก พันธุ์สุวรรณ 5720 ให้ผลผลิตสูงสุดในกรณีไม่ใส่ปุ๋ยสังกะสี (Zn0) ขณะที่พันธุ์สุวรรณ 5821 แสดงแนวโน้มตอบสนองเชิงบวกในด้านจำนวนเมล็ดต่อหน่วยพื้นที่มากกว่าผลผลิตต่อไร่ การวิเคราะห์ต้นทุนและผลตอบแทนพบว่า Zn0 มีต้นทุนการผลิตต่ำที่สุดและให้กำไรสุทธิต่อไร่สูงสุดในทั้งสองพันธุ์ สะท้อนว่าในสภาพดินที่มีธาตุสังกะสีในระดับเกินพอ การใส่ปุ๋ยสังกะสีอาจยังไม่จำเป็นในระยะสั้น อย่างไรก็ตาม การประเมินผลในระยะยาวอย่างน้อย 2 ปีในพื้นที่ที่มีศักยภาพตอบสนองต่อสังกะสีช้า ยังคงมีความจำเป็น เพื่อสนับสนุนการตัดสินใจเชิงนโยบายและการใช้ปุ๋ยอย่างมีประสิทธิภาพ