บทคัดย่อ

ข้าวโพดชักนำการเกิดแฮพลอยด์ช่วยให้สามารถพัฒนาสายพันธุ์แท้ได้รวดเร็วขึ้น โดยอัตราชักนำการเกิดแฮพลอยด์และการจำแนกแฮพลอยด์ที่แม่นยำเป็นปัจจัยเริ่มต้นที่สำคัญในการพัฒนาสายพันธุ์ดับเบิ้ลแฮพลอยด์ การทดลองนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ประเมินอัตราชักนำการเกิดแฮพลอยด์ในข้าวโพดต่างชนิด (ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ ข้าวโพดหวาน และข้าวโพดข้าวเหนียว) และต่างพันธุ์ โดยใช้ประชากรชักนำการเกิดแฮพลอยด์ และ 2) ศึกษาวิธีการจำแนกเมล็ดแฮพลอยด์ด้วย R1-nj anthocyanin marker และการจำแนกต้นแฮพลอยด์ด้วยขนาดเซลล์ปากใบ ดำเนินการผสมระหว่างข้าวโพด 3 ชนิด รวมจำนวน 6 พันธุ์ กับข้าวโพดชักนำการเกิดแฮพลอยด์ แต่ละพันธุ์ดำเนินการใน 3 แปลงย่อย ที่ศูนย์วิจัยข้าวโพดและข้าวฟ่างแห่งชาติ คณะเกษตร มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ จากนั้นจำแนกเมล็ดแฮพลอยด์ด้วย R1-nj anthocyanin marker นำเมล็ด putative haploid ของทั้ง 6 พันธุ์ ไปเพาะจำนวน 50 เมล็ด/ถาด จำนวน 4 ซ้ำ และจำแนกหรือยืนยันต้นแฮพลอยด์ด้วยการส่องดูขนาดปากใบและวัดขนาด จากผลการทดลองพบว่า เมล็ด putative haploid ของข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ ข้าวโพดหวาน และข้าวโพดข้าวเหนียว มีค่าค่อนข้างสูง อยู่ในช่วง 7.98-19.92% ยกเว้นพันธุ์ S7328 (3.80%) และ Hibrix 72 (5.96%) แต่เมื่อยืนยันต้น putative haploid ด้วยขนาดปากใบพบว่า สามารถจำแนกได้เป็นต้นที่เป็นแฮพลอยด์จริงที่ค่อนข้างต่ำ และมีจำนวนต้น false positive ที่ค่อนข้างสูง สรุปได้ว่า ข้าวโพดต่างชนิดและต่างพันธุ์มีอัตราชักนำการเกิดแฮพลอยด์แตกต่างกัน โดยข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ ข้าวโพดหวาน และข้าวโพดข้าวเหนียวที่ศึกษา มีอัตราชักนำการเกิดแฮพลอยด์อยู่ในช่วง 0.40-0.72%, 0.62-1.39% และ 0.90-0.96% ตามลำดับ