บทคัดย่อ

การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อจำแนกความแข็งแรงของเมล็ดพันธุ์ข้าว (Oryza sativa L.) ด้วยดัชนีที่เกี่ยวกับความเร็วในการแทงรากแรกเกิด โดยการวิเคราะห์ภาพถ่าย และวิเคราะห์ความสัมพันธ์ของค่าการเร่งอายุเมล็ดพันธุ์โดยวิธี SSAA-test กับความเร็วในการแทงรากแรกเกิด (ที่ได้จากสายตา และโปรแกรมวิเคราะห์ผลอัตโนมัติ RiceSeedVigour®) ใช้เมล็ดพันธุ์ข้าว 9 ตัวอย่าง จาก 5 พันธุ์ที่นิยมใช้ในประเทศไทย (ขาวดอกมะลิ 105 กข31 ปทุมธานี1 กข6 และ สังหยดพัทลุง) ซึ่งบางพันธุ์มีแหล่งและปีที่ผลิตแตกต่างกัน เพาะเมล็ดด้วยวิธี Top of paper ที่อุณหภูมิ 25 องศาเซลเซียส ให้แสงตลอดเวลา ตรวจสอบความงอกและความเร็วของการแทงรากโดยการวิเคราะห์ภาพถ่าย รวมทั้งการประเมินความแข็งแรงของเมล็ดพันธุ์ด้วยวิธีการเร่งอายุเมล็ดพันธุ์ โดยวิธี Saturated salt accelerated aging (SSAA-test) ที่อุณหภูมิ 42 องศาเซลเซียส นาน 72 ชั่วโมง จากนั้นนำไปเพาะทดสอบด้วยวิธี Between paper ที่อุณหภูมิ 25 องศาเซลเซียส โดยให้แสงตลอดเวลา ผลการทดลองพบว่าการตรวจสอบความเร็วของการแทงราก (เวลาเฉลี่ยที่เมล็ดใช้งอกรากแรกเกิดยาว 2 มิลลิเมตร) โดยการวิเคราะห์ภาพถ่าย ที่ใช้เวลาวิเคราะห์ประมาณ 140 ชั่วโมง สามารถจำแนกความแข็งแรงของเมล็ดพันธุ์ข้าวออกจากกันได้ 4 กลุ่ม คือ ความแข็งแรงสูง ความแข็งแรงปานกลาง ความแข็งแรงต่ำ ความแข็งแรงต่ำที่สุด ส่วนการเร่งอายุด้วย SSAA-test (ที่ใช้เวลาวิเคราะห์ประมาณ 400 ชั่วโมง) สามารถจำแนกความแข็งแรงของเมล็ดพันธุ์ข้าวออกจากกันได้ 6 กลุ่ม และพบความสัมพันธ์เชิงลบระหว่างการเร่งอายุด้วย SSAA-test กับความเร็วในการแทงรากแรกเกิดที่ได้จากสายตา และ RiceSeedVigour® โดยมีค่า R² ใกล้เคียงกันเท่ากับ 0.54