บทคัดย่อ

การปรับปรุงพันธุ์ข้าวจำเป็นต้องผสมผสานระหว่างศักยภาพการให้ผลผลิตสูงและคุณภาพเมล็ดที่เหมาะสม งานทดลองนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินคุณภาพเมล็ดทางกายภาพและอุณหภูมิแป้งสุกของสายพันธุ์ข้าวลูกชั่วที่ 5 ซึ่งพัฒนามาจากข้าวลูกผสมพันธุ์ กขผ3 หลังจากการผสมตัวเองและการคัดเลือกอย่างต่อเนื่องโดยเน้นลักษณะทรงต้นและศักยภาพการให้ผลผลิต สายพันธุ์ลูกชั่วที่ 5 จำนวน 23 สายพันธุ์ ถูกนำมาวิเคราะห์ลักษณะทางกายภาพของเมล็ด ได้แก่ ความยาวเมล็ด ความกว้างเมล็ด อัตราส่วนความยาวต่อความกว้าง และรูปร่างเมล็ด รวมทั้งประเมินอุณหภูมิแป้งสุกโดยวิธี alkali test ผลการทดลองพบว่า สายพันธุ์ลูกชั่วที่ 5 ส่วนใหญ่มีลักษณะเมล็ดยาวถึงยาวมาก และจัดอยู่ในกลุ่มเมล็ดเรียว โดยมีค่าอัตราส่วนความยาวต่อความกว้างประมาณ 3.6–4.9 แสดงถึงความคงตัวของลักษณะเมล็ดในรุ่นคัดเลือก ในด้านอุณหภูมิแป้งสุก พบว่าสายพันธุ์ส่วนใหญ่อยู่ในกลุ่มอุณหภูมิแป้งสุกต่ำ ขณะที่บางสายพันธุ์มีอุณหภูมิแป้งสุกปานกลางถึงสูง ซึ่งแสดงถึงความแปรผันของลักษณะที่เกี่ยวข้องกับแป้งภายในประชากรที่คัดเลือก โดยสรุป สายพันธุ์ข้าวลูกชั่วที่ 5 ที่พัฒนาจากข้าวลูกผสมพันธุ์ กขผ3 มีคุณภาพเมล็ดทางกายภาพที่ดี และมีความหลากหลายของอุณหภูมิแป้งสุก ซึ่งเป็นข้อมูลสำคัญสำหรับการคัดเลือกและพัฒนาเป็นสายพันธุ์ข้าวดีเด่นในอนาคต