บทคัดย่อ

ความชื้นระหว่างการเก็บรักษามีบทบาทสำคัญต่อความแข็งแรงและความงอกของเมล็ดพันธุ์ข้าว โดยเฉพาะอย่างยิ่งข้าวที่มีคุณค่าทางโภชนาการสูงเช่นข้าวทับทิมชุมแพ (Oryza sativa L. var Indica cv. Tubtim Chumphae) การทดลองนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาอิทธิพลของความชื้นสัมพัทธ์ในระหว่างการเก็บรักษาต่อความงอกและความแข็งแรงของเมล็ดพันธุ์ข้าวทับทิมชุมแพ โดยเก็บเมล็ดพันธุ์ข้าวในระบบปิดที่ความชื้นสัมพัทธ์ 38 และ 61 โดยใช้ความชื้นสัมพัทธ์ที่ 84 เปอร์เซ็นต์เป็นคอนโทรล ควบคุมความชื้นโดยสารละลายกลีเซอรอล วางแผนการทดลองแบบ CRD 4 ซ้ำ สุ่มตัวอย่างเพื่อวัดความชื้นทางตรง ความชื้นทางอ้อม ความงอก และความแข็งแรงของเมล็ดพันธุ์โดยตรวจสอบความเร็วในการแทงราก ดำเนินการที่ 0, 1, 7 วัน และ 3 เดือนหลังการเก็บรักษา ผลการวัดความชื้นทางตรงพบว่าเมล็ดพันธุ์ข้าวทับทิมชุมแพใช้เวลานานกว่า 1 สัปดาห์เพื่อเข้าสู่ความชื้นสมดุล (equilibrium seed moisture content) โดยดุลความชื้นของเมล็ดพันธุ์ที่เก็บรักษาในความชื้นสัมพัทธ์ 38, 61 และ 84 เปอร์เซ็นต์ คือ 10.7, 10.9 และ 13.8 เปอร์เซ็นต์ ตามลำดับ และยังพบว่าการเก็บรักษาเมล็ดพันธุ์ข้าวทับทิมชุมแพที่ความชื้นสัมพัทธ์สูง (84 เปอร์เซ็นต์) จะส่งผลให้ความแข็งแรงและความงอกลดลงอย่างชัดเจน โดยพบว่าเมล็ดพันธุ์ข้าวทับทิมชุมแพที่เก็บรักษาเป็นเวลา 3 เดือน ที่ความชื้นสัมพัทธ์ 38 และ 61 เปอร์เซ็นต์ มีความแข็งแรงและความงอกสูงกว่าคอนโทรลอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (P ≤ 0.05)