บทคัดย่อ

อัตราการยืดตัวของข้าวสุกเป็นคุณภาพด้านการหุงต้มลักษณะหนึ่งที่มีความจำเพาะกับพันธุ์ข้าว ในการทดลองนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินอัตราการยืดตัวของเมล็ดข้าวหลังหุงสุกในเมล็ดสายพันธุ์ลูกชั่วที่ 3 ของคู่ผสมระหว่างพันธุ์ปทุมธานี 1 และ Paw hsan hmwe โดยพันธุ์ปทุมธานี 1 มีลักษณะเด่น คือ เป็นข้าวเจ้า เมล็ดยาวให้ผลผลิตสูงและคุณภาพหลังการหุงสุก นุ่มเหนียวมีกลิ่นหอม ในส่วนของพันธุ์ Paw hsan hmwe เป็นข้าวหอมของพม่ามีลักษณะเด่น คือ นุ่ม กลิ่นหอม เมล็ดสั้นแต่หลังหุงสุกเมล็ดสามารถยาวขึ้นได้ 3 เท่า ของขนาดเดิม โดยได้ปลูกประชาการลูกชั่วที่ 2 ร่วมกับพันธุ์พ่อแม่ เก็บเมล็ดสายพันธุ์ลูกชั่วที่ 3 นำมาทดสอบอัตราการยืดตัวของข้าวสุก ผลการทดลองพบว่าอัตราการยืดตัวหลังหุงสุกของเมล็ดสายพันธุ์ลูกชั่วที่ 3 เป็นลักษณะที่มีการกระจายตัวแบบปกติ และมีสายพันธุ์ที่มีค่าเฉลี่ยสูงที่สุด 1.61 ซึ่งสูงกว่าพันธุ์ปทุมธานี 1 และพันธุ์ Paw hsan hmwe ที่มีอัตราการยืดตัวหลังหุงสุก 1.37 และ 1.55 ตามลำดับ ซึ่งแสดงให้เห็นว่าอัตราการยืดตัวของเมล็ดข้าวหลังสุกในเมล็ดสายพันธุ์ชั่วที่ 3 เป็นลักษณะทางปริมาณ และอาจควบคุมด้วยยีนหลายคู่ ทำให้ค่าเฉลี่ยอัตราการยืดตัวหลังสุกของเมล็ดแต่ล่ะสายพันธุ์ไม่เท่ากัน