บทคัดย่อ

การพักตัวของเมล็ดพันธุ์ข้าวเป็นกลไกทางธรรมชาติเพื่อการอยู่รอด ข้าวพันธุ์ปทุมธานี 1 (Pathum Thani 1) มีระยะการพักตัวตามธรรมชาติประมาณ 3-4 สัปดาห์ ส่งผลต่อกระบวนการหลังการเก็บเกี่ยวในระหว่างการผลิตเมล็ดพันธุ์ อาทิ การปรับสภาพและการเก็บรักษาเมล็ดพันธุ์ เนื่องจากต้องใช้ค่าการทดสอบความงอกประกอบการตัดสินใจดำเนินการ การทดลองนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาระยะเวลาการคลายการพักตัวตามธรรมชาติภายใต้อุณหภูมิและความชื้นสัมพัทธ์ระหว่างการเก็บรักษา และวิธีการทำลายการพักตัวของเมล็ดพันธุ์ต่างกัน นำข้าวเปลือกและข้าวกล้องไปเก็บรักษาในที่ชื้นและเย็น (ความชื้นสัมพัทธ์ 100 เปอร์เซ็นต์ 15 องศาเซลเซียส) กับในที่แห้งและเย็น (ความชื้นสัมพัทธ์ 20 เปอร์เซ็นต์ 15 องศาเซลเซียส) และนำข้าวเปลือกไปอบที่อุณหภูมิ 50 องศาเซลเซียสเป็นเวลา 5 วัน นำตัวอย่างเมล็ดพันธุ์ข้าวทั้งหมดออกมาทดสอบความงอกและความแข็งแรงของเมล็ดพันธุ์ด้วยวิธี Radicle emergence (RE) test ตามกฎ ISTA ที่ 0, 1 และ 3 เดือน ผลการทดลองพบว่าการทำลายการพักตัวของเมล็ดพันธุ์ข้าวปทุมธานี 1 ด้วยวิธีการอบข้าวที่อุณหภูมิ 50 องศาเซลเซียส เป็นระยะเวลา 5 วัน เป็นวิธีการที่ดีที่สุดเมื่อเปรียบเทียบกับวิธีการอื่น (อัตราการงอกหลังการปฏิบัติ หลังการเก็บรักษา 1 เดือน และ หลังการเก็บรักษา 3 เดือน คือ 91.75 เปอร์เซ็นต์ 98 เปอร์เซ็นต์ 97.75 เปอร์เซ็นต์ ตามลำดับ) ความแข็งแรงของเมล็ดพันธุ์หลังการอบฯ คือ 91.75 เปอร์เซ็นต์ การเก็บรักษาเป็นระยะเวลา 1 เดือน คือ 99 เปอร์เซ็นต์ และการเก็บรักษาเป็นระยะเวลา 3 เดือน คือ 98.5 เปอร์เซ็นต์