บทคัดย่อ

มันสำปะหลังมีทั้งสายพันธุ์ที่สารไซยาไนด์ต่ำ เช่น พันธุ์ห้านาที แต่ให้ผลผลิตหัวต่ำ และพันธุ์ที่มีสารไซยาไนด์สูงคือพันธุ์การค้าต่าง ๆ ที่ให้ผลผลิตหัวสูง เช่น พันธุ์เกษตรศาสตร์ 50 ห้วยบง 60 และห้วยบง 80 เป็นต้น โครงการปรับปรุงพันธุ์มันสำปะหลังเพื่อการบริโภคมีวัตถุประสงค์ในการผสมเกสรระหว่างพันธุ์มันสำปะหลังที่มีไซยาไนด์ต่ำและพันธุ์การค้าเพื่อคัดเลือกลูกผสมที่มีไซยาไนด์ต่ำและมีผลผลิตสูง อย่างไรก็ตามการผสมเกสรเป็นกระบวนการที่ต้องใช้แรงงานที่มีฝีมือและเวลาในการดำเนินงาน อีกทั้งจำนวนเมล็ดที่ได้จากการผสมเกสรสำเร็จมีน้อยกว่าจำนวนเมล็ดที่เก็บได้จากต้นแม่ที่ผ่านการผสมเปิด ดังนั้นการทดลองนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อเปรียบเทียบศักยภาพของผลผลิตหัวสดและปริมาณไซยาไนด์ในหัวของมันสำปะหลังลูกผสมที่เกิดจากการผสมพันธุ์ในชั่วที่สองของลูกผสมระหว่างพันธุ์ห้านาทีและพันธุ์การค้า ในรูปแบบการผสมเปิดและการผสมข้ามแบบทราบคู่ผสม ซึ่งมีการดำเนินการที่สถาบันพัฒนามันสำปะหลังห้วยบง และห้องปฏิบัติการอาคารวชิรานุสรณ์ คณะเกษตร มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ผลการทดลองพบว่าลูกผสมแบบเปิดมีศักยภาพในด้านผลผลิตที่ดีเทียบเท่ากับลูกผสมข้ามแบบทราบคู่ผสม เนื่องจากมีโอกาสในการได้ลูกผสมที่มีผลผลิตหัวสดสูงแต่มีไซยาไนด์ที่มากกว่าในลูกผสมแบบทราบคู่ผสม ดังนั้นการเก็บเมล็ดจากการผสมเปิดมาปลูกทดสอบจึงสามารถทำควบคู่ไปกับการผสมข้ามแบบทราบคู่ผสมเพื่อเพิ่มโอกาสในการคัดเลือกพันธุ์