บทคัดย่อ

กัญชา (Cannabis sativa L.) เป็นพืชผสมข้าม มีดอกตัวผู้และดอกตัวเมียแยกกันอยู่คนละตำแหน่งกัน (monoecious plant) หรือต่างต้นกัน (dioecious plant) มีพันธุกรรมเป็นพวกพันธุ์เฮเทอโรไซกัส (heterozygous) จึงมีการกระจายตัวมาก ถึงแม้จะปลูกด้วยเมล็ดที่มาจากต้นเดียวกัน การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อเปรียบเทียบการกระจายตัวของพันธุ์กัญชาที่ปลูกด้วยเมล็ดทั้ง 19 พันธุ์ที่ซื้อจากบริษัทที่มีการนำเข้าอย่างถูกต้อง วางแผนการทดลองแบบสุ่มสมบูรณ์ (CRD) ปลูกพันธุ์ละ 10 ต้น โดยใช้เมล็ดในระบบปิดที่ควบคุมอุณหภูมิ 25 องศาเซลเซียส ความเข้มแสงที่ 150-200 ไมโครโมลต่อตารางเมตรต่อวินาทีในระยะต้นกล้า และ 400-600 ไมโครโมลต่อตารางเมตรต่อวินาทีในระยะการเจริญเติบโตทางลำต้น ความชื้น 60 เปอร์เซ็นต์ เป็นเวลา 1 เดือน ข้อมูลทางสัณฐานวิทยาที่เก็บประกอบด้วย ความยาวก้านใบ ความยาวใบย่อย ความกว้างใบย่อย สีก้านใบ ค่าความเขียวของใบ และน้ำหนักแห้งของช่อดอก จากนั้นนำไปวิเคราะห์กลุ่ม (cluster analysis) พบว่า พันธุ์ CB03 และ CB08 มีการกระจายตัวน้อยที่สุด กล่าวคือ พันธุ์นี้อาจมีความคงตัวของพันธุ์ที่ดีกว่าซึ่งอาจมาจากที่มีโฮโมไซโกซิตี (homozygosity) สูงกว่า ดังนั้นการใช้เมล็ดพันธุ์ของพืชผสมข้ามโดยเฉพาะในกัญชามีข้อระวังคือต้นที่เกิดจากต่างเมล็ดจะมีจีโนไทป์ที่ไม่เหมือนกัน แต่เป็นการเปิดโอกาสให้มีการคัดเลือกสายพันธุ์จากการปลูกพันธุ์ด้วยเมล็ด