บทคัดย่อ

การคัดเลือกพันธุ์ถั่วลิสงที่ให้ผลผลิตสูงและเหมาะสมสำหรับพื้นที่เพาะปลูก เป็นแนวทางหนึ่งในการเพิ่มผลผลิตถั่วลิสงของประเทศ การศึกษานี้จึงมีจุดประสงค์เพื่อทดสอบผลผลิตและประเมินความพึงพอใจของถั่วลิสงสายพันธุ์ดีเด่นโดยมีส่วนร่วมกับเกษตรกรพื้นที่ภาคเหนือและภาคกลาง ได้แก่ ฤดูฝน ปี 2565 ที่ อ.แม่แตง จ.เชียงใหม่ และฤดูแล้ง ปี 2565/66 ที่ อ.โกรกพระ จ.นครสวรรค์ ปลูกทดสอบถั่วลิสงสายพันธุ์ดีเด่นจำนวน 4 สายพันธุ์ เปรียบเทียบกับพันธุ์ราชการ 3 พันธุ์ ได้แก่ ขอนแก่น 84-8 เกษตรศาสตร์สวก.1 และไทนาน 9 แต่ละแปลงวางแผนการทดลองแบบบล็อคสุ่มสมบูรณ์ (RCBD) จำนวน 2 ซ้ำ บันทึกข้อมูลผลผลิตฝักแห้ง เปอร์เซ็นต์กะเทาะ ดัชนีเก็บเกี่ยว น้ำหนัก 100 เมล็ด และองค์ประกอบผลผลิตของแต่ละสายพันธุ์/พันธุ์ ผลการวิเคราะห์ความแปรปรวนรวมของผลผลิต ปรากฏว่า สายพันธุ์ KUP11S1-1 ให้ผลผลิตสูงสุด ในแปลงปลูกทดสอบจังหวัดเชียงใหม่ และจังหวัดนครสวรรค์ ซึ่งได้ผลผลิต 411 และ 396 กิโลกรัมต่อไร่ ตามลำดับ นอกจากนี้ผลการวิเคราะห์ความแปรปรวนรวมยังพบ ปฏิสัมพันธ์ระหว่างพันธุ์และสภาพแวดล้อมในทุกลักษณะ ซึ่งสายพันธุ์ KUP11S1-1 และ KUP11231-3 เป็นสายพันธุ์ที่ให้ผลผลิตและองค์ประกอบผลผลิตสูง แสดงถึงการมีเสถียรภาพของสายพันธุ์ สอดคล้องกับความพึงพอใจของเกษตรกรต่อปริมาณผลผลิตของถั่วลิสงสายพันธุ์ KUP11S1-1 ในระดับมากที่สุด ดังนั้น อาจคัดเลือกเป็นสายพันธุ์แนะนำแก่เกษตรกร เนื่องจากมีเสถียรภาพในการให้ผลผลิตฝักแห้งสูง เปลือกฝักบาง เปอร์เซ็นต์กะเทาะสูง มี 2 - 4 เมล็ดต่อฝัก เยื่อหุ้มเมล็ดสีชมพู เมล็ดขนาดกลางรูปร่างกลมรี เหมาะสมต่อการแปรรูปเป็นถั่วเคลือบ อายุเก็บเกี่ยว 100 – 110 วัน และปรับตัวได้ดีในพื้นที่เพาะปลูกภาคเหนือและภาคกลางของประเทศไทย