บทคัดย่อ

ถั่วลิสงเป็นพืชเศรษฐกิจสำคัญของประเทศไทย แต่ผลผลิตต่อหน่วยพื้นที่ยังอยู่ในระดับต่ำ การใช้เครื่องจักรกลเกษตรร่วมกับการจัดรูปแบบการปลูกที่เหมาะสมจึงเป็นแนวทางหนึ่งในการเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อเปรียบเทียบผลผลิตและองค์ประกอบผลผลิตของถั่วลิสงพันธุ์ KU ARDA 20 ภายใต้การปลูกด้วยเครื่องหยอดเมล็ดต่อพ่วงรถแทรกเตอร์แบบ 2 แถว และ 3 แถว บนสันร่อง ดำเนินการทดลองในฤดูฝน ปี พ.ศ. 2568 ณ แปลงทดลองบริษัท แม่รวยการเกษตร (โก๋แก่) จำกัด จังหวัดสกลนคร วางแผนการทดลองด้วยวิธี paired T-test จำนวน 5 ซ้ำ เก็บข้อมูลจำนวนต้นต่อไร่ ผลผลิตฝักสดและฝักแห้ง จำนวนฝักต่อต้น น้ำหนักฝักต่อต้น จำนวนเมล็ดต่อต้น น้ำหนักเมล็ดต่อต้น และน้ำหนัก 100 เมล็ด ผลการทดลองพบว่า การปลูกแบบ 3 แถวให้จำนวนต้นต่อไร่และจำนวนฝักต่อต้นสูงกว่าการปลูกแบบ 2 แถวอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (P < 0.05) โดยมีจำนวนต้นเฉลี่ยเท่ากับ 61,348 และ 45,100 ต้นต่อไร่ ตามลำดับ อย่างไรก็ตาม ผลผลิตฝักสดและฝักแห้ง รวมถึงองค์ประกอบผลผลิตอื่น ๆ ไม่แตกต่างกันทางสถิติโดยมีค่าเฉลี่ยผลผลิตฝักสดเท่ากับ 337 และ 360 กิโลกรัมต่อไร่ ผลผลิตฝักแห้งเท่ากับ 171 และ 188 กิโลกรัมต่อไร่ ระหว่างวิธีการปลูกทั้งสองรูปแบบ การที่ผลผลิตไม่แตกต่างกันอาจเนื่องมาจากการแข่งขันระหว่างต้นภายใต้ความหนาแน่นที่สูงขึ้น รวมถึงการระบาดของโรคทางใบและโรคโคนเน่ารากเน่าในช่วงการทดลอง ผลการศึกษาชี้ให้เห็นว่าการเพิ่มจำนวนแถวปลูกสามารถเพิ่มความหนาแน่นของต้นและองค์ประกอบผลผลิตบางลักษณะได้ แต่ไม่เพียงพอที่จะเพิ่มผลผลิตต่อหน่วยพื้นที่ ดังนั้น การจัดการปัจจัยแวดล้อมและการควบคุมโรคจึงมีความสำคัญในการเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตถั่วลิสงภายใต้ระบบเครื่องจักรกลเกษตร