บทคัดย่อ

ข้าวลูกผสมเป็นเทคโนโลยีทางการเกษตรที่สามารถเพิ่มผลผลิตต่อพื้นที่การผลิตข้าวได้ โดยข้าวลูกผสมอาศัยข้อดีของความดีเด่นเหนือพ่อแม่ ทั้งนี้การผลิตข้าวลูกผสมเป็นการค้าต้องใช้ระบบความเป็นหมันมาใช้ในการผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวลูกผสม ลักษณะความเป็นหมันของเพศผู้ที่ควบคุมด้วยระบบไซโตพลาสซึม ถูกนำมาใช้ในการผลิตข้าวลูกผสมพันธุ์ กขผ3 การนำพันธุกรรมดังกล่าวมาใช้ในโครงการปรับปรุงพันธุ์จำเป็นต้องทราบถึงจำนวนยีนที่ควบคุม ดังนั้นการทดลองครั้งนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อทดสอบอัตราส่วนระหว่างต้นที่มีลักษณะเพศผู้ปกติ และต้นที่มีเพศผู้เป็นหมัน ในประชากรลูกชั่วที่ 2 ที่ได้จากการผสมตัวเองของข้าวลูกผสมพันธุ์ กขผ3 ตรวจสอบความเป็นหมันโดยวิธีย้อมสีละอองเกสรด้วยสารละลาย I₂-KI และทดสอบอัตราส่วนด้วยวิธีไค-สแควร์ (Chi-Square Test) ผลการทดลองพบว่า การกระจายตัวระหว่างต้นที่มีเพศผู้ปกติ และต้นที่เพศผู้เป็นหมัน จำนวน 362 และ 146 ต้นตามลำดับ คิดเป็นอัตราส่วน 3:1 ดังนั้นพันธุกรรมที่ควบคุมลักษณะความเป็นหมันของเพศผู้ถูกควบคุมด้วยยีนแฝงจำนวน 1 คู่ ซึ่งข้อมูลนี้สามารถใช้เป็นข้อมูลพื้นฐานในการพัฒนาสายพันธุ์แม่ในการผลิตข้าวลูกผสมระบบ 3 สายพันธุ์ต่อไป