บทคัดย่อ

ฟอสฟอรัสเป็นธาตุอาหารที่สำคัญต่อการเจริญเติบโตของพืช โดยเป็นธาตุที่ถูกตรึงหรือเปลี่ยนเป็นสารประกอบได้ง่ายแต่ทำให้ละลายน้ำได้ยาก พืชสามารถนำมาใช้ประโยชน์ได้ลดลง จึงไม่เพียงพอกับความต้องการของพืช ในดินนาที่มีการปลูกข้าว มีธาตุฟอสฟอรัสสะสมอยู่จำนวนมาก แต่อยู่ในรูปที่พืชนำไปใช้ประโยชน์ได้น้อย โดยงาเป็นพืชหนึ่งที่มีศักยภาพในการดูดซึมฟอสฟอรัส การศึกษาครั้งนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อทดสอบความสามารถในการดูดซึมธาตุฟอสฟอรัสของงาในดินนา ดำเนินการทดลองที่ภาควิชาพืชไร่นา คณะเกษตร มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ โดยใช้ดินนาที่มีลักษณะเนื้อดินเป็นดินเหนียวจากจังหวัดสิงห์บุรี ปัจจัยที่ทดสอบมี 2 ปัจจัย ได้แก่ 1) พันธุ์งา จำนวน 2 พันธุ์ คือ งาขาวพันธุ์ซีเอ็ม-53 และงาดำพันธุ์ซีเอ็ม-07 และ 2) ระดับของปุ๋ยฟอสฟอรัส จำนวน 3 ระดับ คือ 0, 1 และ 2 เท่า โดยใช้ปุ๋ยสูตร 16-0-0, 16-20-0 และ 16-40-0 ตามลำดับ จัดทรีตเมนต์แบบแฟคทอเรียล 2x3 ในแผนการทดลองแบบสุ่มสมบูรณ์ภายในบลอค จำนวน 3 ซ้ำ และวิเคราะห์ค่าฟอสฟอรัสในดิน เมล็ด และใบและลำต้นงา จากผลการทดลองพบว่า พันธุ์งาที่แตกต่างกันไม่มีผลต่อการดูดซึมธาตุฟอสฟอรัสในดินนา และการให้ปุ๋ยฟอสฟอรัสเพิ่มเป็น 2 เท่าทำให้งามีการสะสมฟอสฟอรัสในเมล็ดเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ดังนั้นงาจึงเป็นพืชที่มีศักยภาพในการดูดซึมธาตุฟอสฟอรัสขึ้นมาใช้ประโยชน์ และสามารถแนะนำงาเป็นพืชหลังนาทั้งเพื่อการเป็นพืชปุ๋ยสดและการปลูกเพื่อเพิ่มรายได้ให้กับเกษตรกรจากผลผลิตเมล็ดงา