บทคัดย่อ

ข้าวพันธุ์สังข์หยดพัทลุงเป็นพันธุ์ข้าวพื้นเมืองที่มีคุณค่าทางโภชนาการสูง และมีศักยภาพที่จะพัฒนาเป็นการผลิตเชิงการค้าได้ อย่างไรก็ตามจากการวิจัยในอดีตพบว่าข้าวพันธุ์สังข์หยดพัทลุงจะมีการพักตัวประมาณ 8-10 สัปดาห์ ซึ่งส่งผลต่อการนำไปใช้ประโยชน์ในโครงการปรับปรุงพันธุ์รวมทั้งในการผลิตเชิงการค้า การทดลองนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาวิธีการทำลายการพักตัวของเมล็ดพันธุ์ข้าวพันธุ์สังข์หยดพัทลุง มีทั้งหมด 7 วิธี ได้แก่ 1) ตำรับเปรียบเทียบ (control) คือไม่มีการทำลายการพักตัว 2) ใช้เครื่องขัดผิวเมล็ดพันธุ์ (scarifier) 3 รอบ 3) ใช้เครื่องขัดผิวเมล็ดพันธุ์ (scarifier) 5 รอบ 4) อบที่อุณหภูมิ 50 องศาเซลเซียส เป็นเวลา 3 วัน 5) อบที่อุณหภูมิ 50 องศาเซลเซียส เป็นเวลา 5 วัน 6) อบที่อุณหภูมิ 50 องศาเซลเซียส เป็นเวลา 7 วัน และ 7) แช่ในกรดไนตริก (HNO3) ความเข้มข้น 1 โมลาร์ นาน 24 ชั่วโมง รวมทั้งศึกษาระยะเวลาการคลายการพักตัวตามธรรมชาติ ภายใต้อิทธิพลของความชื้นสัมพัทธ์ขณะเก็บรักษาที่แตกต่างกัน คือ 30 60 และ 90 เปอร์เซ็นต์ โดยนำเมล็ดพันธุ์ข้าวที่ได้หลังการเก็บเกี่ยวมาเพาะทดสอบความงอกที่ 25 องศาเซลเซียส ด้วยวิธีระหว่างกระดาษเพาะ ตรวจนับต้นกล้าปกติที่ 7 และ 14 วันหลังเพาะ ผลการทดลองพบว่า วิธีการทำลายการพักตัวทั้ง 6 วิธี ไม่สามารถทำลายการพักตัวได้หมดสิ้น วิธีที่ทำลายการพักตัวได้มากที่สุดคือการอบที่ 50 องศาเซลเซียส เป็นเวลา 7 วัน ทำให้มีเปอร์เซ็นต์ความงอกสูง 16 เปอร์เซ็นต์ สูงกว่าวิธีทำลายการพักตัววิธีอื่น ๆ สำหรับการคลายการพักตัว พบว่าการเก็บรักษาที่ความชื้นสัมพัทธ์ 30 เปอร์เซ็นต์ อุณหภูมิ 25 องศาเซลเซียส ข้าวสังข์หยดพัทลุงมีการพักตัวยาวนาน 8 สัปดาห์ โดยเมล็ดพันธุ์มีความงอก 80 เปอร์เซ็นต์ ขณะที่การเก็บรักษาที่ความชื้นสัมพัทธ์สูง 60 และ 90 เปอร์เซ็นต์ ทำให้การคลายการพักตัวช้าออกไปเป็น 10 และ 12 สัปดาห์ตามลำดับ