บทคัดย่อ

การชักนำให้เกิดเอมบริโอเจเนซิสจากเซลล์ปกติ เป็นวิธีที่ใช้เพื่อสร้างเซลล์โซมาติกเอ็มบริโอ (Somatic embryo: SE) ไปใช้ในการเพิ่มจำนวนในปริมาณมาก (Mass propagation) และสามารถนำไปใช้ในการถ่ายยีนเพื่อพัฒนาพืชดัดแปลงพันธุกรรม ในส่วนของมันสำปะหลังการตัดบริเวณเนื้อเยื่อเจริญที่ประกอบด้วยตาข้างเพื่อเพิ่มปริมาณ (Stem cutting propagation) จำนวนมากยังทำได้อย่างจำกัด ซึ่งการเพิ่มจำนวนต้นในปริมาณมากโดยกระบวนการโซมาติกเอ็มบริโอเจเนซิสอาจเป็นทางเลือกที่ดีในมันสำปะหลัง อนึ่งวิธีการดังกล่าวยังไม่มีการศึกษาในมันสำปะหลังพันธุ์ไทย และขาดข้อมูลในส่วนของการกระตุ้นให้เกิดโซมาติกเอ็มบริโอ เวลา อัตราการเจริญเติบโตเป็นต้น การศึกษาครั้งนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความสามารถในการกระตุ้นให้เกิดโซมาติกเอ็มบริโอของมันสำปะหลัง 6 สายพันธุ์ ได้แก่ พันธุ์เคยู50 พันธุ์ห้วยบง80 พันธุ์ระยอง1 พันธุ์ Vw พันธุ์ HNT และพันธุ์ MBNR475 โดยนำต้นอ่อนมันสำปะหลังมาเพาะเลี้ยงและตัดเนื้อเยื่อเจริญที่ประกอบด้วยตาข้างไปเลี้ยงบนอาหารเพื่อกระตุ้นให้เกิด axillary bud จากนั้นย้ายไปเลี้ยงบนอาหารที่ใช้กระตุ้นให้เกิดโซมาติกเอ็มบริโอ ใช้เวลาทดลองประมาณ 6 เดือน โดยมันสำปะหลังทั้ง 6 สายพันธุ์ สามารถกระตุ้นให้เกิดโซมาติกเอ็มบริโอได้ จากการศึกษาพบว่ามันสำปะหลังพันธุ์ HNT สามารถกระตุ้นให้เกิดโซมาติกเอ็มบริโอได้ดีที่สุด รองลงมาคือ พันธุ์ Vw และพันธุ์ห้วยบง80 ตามลำดับ ซึ่งผลการทดลองและข้อมูลที่ได้จะเป็นประโยชน์ไปใช้ในการเพิ่มปริมาณต้นพันธุ์มันสำปะหลังด้วยวิธีเอมบริโอเจเนซิสจากโซมาติกเซลล์และใช้ในการปรับปรุงพันธุ์ด้วยเทคโนโลยีชีวภาพได้